1. Tarot là gì, và không là gì
Tarot là một bộ 78 lá bài có hình.
Mỗi lá mang một cụm nghĩa đã được dùng đi dùng lại hàng trăm năm. Và mỗi lá có một bức tranh với chi tiết rất cụ thể: một người quay lưng, ba thanh kiếm cắm vào trái tim, một bàn tay thò ra từ đám mây.
Đọc bài là ghép cụm nghĩa đó vào đúng chuyện người ta đang hỏi. Không hơn. Cái làm nên một bài đọc hay không phải là lá bài, mà là chỗ nối giữa lá bài và câu chuyện thật.
Thứ tarot làm tốt nhất là buộc bạn nhìn chuyện của mình từ một góc mà bạn không tự chọn. Còn chuyện chốt trước điều sắp tới thì có, nhưng phải chốt theo kiểu kiểm chứng được: một điều cụ thể, đọc ra từ lá đã rút, có cửa sổ thời gian rõ ràng. Ai hẹn cho bạn ngày giờ thì người đó đang bịa.
Nghe có vẻ ít. Nhưng thử đi rồi biết.
Phần lớn lúc mình bế tắc không phải vì thiếu thông tin. Là vì mình đang nhìn mãi từ một góc. Một lá bài rơi xuống bàn buộc bạn trả lời câu hỏi: chỗ này trong chuyện của tôi là cái gì? Và chính lúc đi tìm câu trả lời, bạn thấy thứ mình đang tránh.
Vì vậy bộ bài không cần phải "linh". Nó cần đủ nhiều hình dạng khác nhau để không lá nào trả lời hộ bạn được.
2. Bộ 78 lá gồm những gì
Chia làm hai phần, và cách chia này quan trọng hơn người mới tưởng.
22 lá Ẩn Chính
Từ Gã Khờ (số 0) tới Thế Giới (số 21). Đây là những lá nói về chuyện lớn: một giai đoạn của đời, một bài học lặp lại, một thứ đang chuyển. Tòa Tháp, Cái Chết, Người Yêu, Mặt Trăng đều nằm ở đây.
Khi nhiều lá Ẩn Chính rơi vào một quẻ, thường là chuyện đang hỏi lớn hơn người hỏi nghĩ. Nó không phải chuyện của tuần này. Nó là chuyện của cả một chặng.
56 lá Ẩn Phụ
Chia làm bốn chất, mỗi chất 14 lá. Bốn chất ứng với bốn vùng của đời sống:
- Gậy: việc đang làm, đam mê, sức đẩy, chuyện muốn bắt đầu.
- Cốc: tình cảm, quan hệ, thứ trong lòng.
- Kiếm: suy nghĩ, lời nói, xung đột, sự thật khó nghe.
- Tiền: tiền bạc, công việc cụ thể, sức khoẻ, thứ sờ được.
Trong mỗi chất có 10 lá Số (Ách tới Mười) và 4 lá Hoàng gia (Thị Đồng, Kỵ Sĩ, Nữ Chủ, Quân Vương).
Lá Số nói về tình huống. Lá Hoàng gia nói về người: hoặc một người thật trong chuyện, hoặc một cách hành xử mà bạn đang mang.
Nên khi bạn hỏi "người kia đang nghĩ gì", một lá Hoàng gia rơi vào đúng ô đó sẽ cho câu trả lời sắc hơn hẳn một lá Số.
Mẹo nhớ nhanh cho người mới: nhìn chất để biết chuyện thuộc vùng nào, nhìn số để biết nó đang ở đoạn nào. Số nhỏ là mới bắt đầu, số lớn là gần xong hoặc đã quá tải. Mười Gậy vẽ một người vác quá nhiều. Không phải ngẫu nhiên nó là lá cuối của chất Gậy.
3. Lá ngược đọc ra sao
Lá ngược là lá rơi xuống bàn theo chiều lộn đầu. Nhiều người mới được dạy một câu gọn ghẽ: "ngược thì nghĩa ngược lại." Câu đó sai, và sai theo cách gây hại.
Thử với Ác Quỷ. Xuôi, lá này nói về sự trói buộc: một thói quen, một mối quan hệ, một cái cớ mà người ta biết là cớ nhưng vẫn bám vào. Nếu "ngược thì ngược lại" thì Ác Quỷ ngược phải là… bị trói chặt hơn?
Không phải. Ác Quỷ ngược là tháo xích ra. Nhìn tranh thì rõ: hai người dưới chân con quỷ bị xích lỏng, cái vòng cổ rộng hơn đầu họ. Họ gỡ ra được bất cứ lúc nào, chỉ là chưa gỡ. Lật lá lên chính là lúc gỡ. Từ một lá nặng, nó thành một lá tốt.
Luật thật: lá ngược làm đổi cường độ, hướng, hoặc thời điểm, tuỳ từng lá. Có lá ngược thì yếu đi. Có lá ngược thì quay vào bên trong thay vì ra bên ngoài. Có lá ngược thì đảo hẳn dấu, như Ác Quỷ. Không có công thức chung, và đó chính là chỗ bạn phải học từng lá.
Người mới có hai đường đi, cả hai đều được:
- Bỏ qua lá ngược lúc đầu. Xoay hết cho xuôi rồi đọc. Học 78 nghĩa đã đủ mệt, thêm 78 nghĩa nữa là bỏ cuộc giữa chừng.
- Đọc ngược ngay từ đầu, nhưng chỉ hỏi một câu: "lá này đang bị chặn lại, hay đang quay vào trong, hay đang được gỡ ra?" Ba khả năng thôi, và thường nhìn tranh là đoán được.
4. Cách đặt câu hỏi
Đây là bài quan trọng nhất trong tám bài, và là bài bị bỏ qua nhiều nhất. Chín phần mười những quẻ đọc ra vô nghĩa là vì câu hỏi vô nghĩa, không phải vì rút sai lá.
Câu hỏi hỏng, và vì sao hỏng
| Hỏi thế này | Vấn đề |
|---|---|
| "Tương lai của em sẽ ra sao?" | Không có chỗ nào để lá bài bám vào. Trả lời kiểu gì cũng đúng, tức là không trả lời gì cả. |
| "Bao giờ em lấy chồng?" | Đòi một mốc thời gian. Lá bài không có đồng hồ, và ai nói ngày cho bạn là đang bịa. |
| "Anh ấy có yêu em không?" | Câu này đọc được, nhưng nó đặt toàn bộ chuyện vào tay người khác. Đổi thành "chuyện giữa em và anh ấy đang mắc ở đâu" thì bạn nhận về thứ dùng được. |
| "Em nên chọn A hay B?" (rồi rút một lá) | Một lá không trả lời được câu hai vế. Cần trải bài có ô riêng cho A và ô riêng cho B. |
Khuôn câu hỏi dùng được
- "Chuyện … đang mắc ở đâu?"
- "Tôi đang không nhìn thấy điều gì trong chuyện …?"
- "Nếu tôi giữ nguyên cách làm hiện tại, chuyện … sẽ đi về đâu?"
- "Tôi cần gì lúc này mà chưa gọi tên được?"
Điểm chung: đều đặt bạn ở trong câu, và đều mở ra một câu trả lời có thể sai. Một câu hỏi mà mọi câu trả lời đều đúng là câu hỏi không đáng rút bài.
Một quẻ, một chuyện. Rút lại cùng một câu hỏi trong ngày để tìm câu trả lời dễ nghe hơn thì bộ bài thành máy quay số. Nếu thật sự muốn góc khác, hãy đổi câu hỏi, đừng đổi lá.
5. Trải bài đầu tiên: ba lá
Đừng bắt đầu bằng chữ thập Celtic mười lá. Mười ô là mười chỗ để lạc, và người mới sẽ đọc mười mẩu rời rồi tự thấy mình dở.
Bắt đầu bằng ba lá. Ba là con số vừa đủ: đủ để có một mạch, chưa đủ để lạc.
Cách bày
- Xáo bài trong lúc nghĩ về đúng một chuyện. Xáo tới khi thấy đủ thì thôi, không có con số chuẩn nào cả.
- Cắt bài làm ba chồng rồi gộp lại theo thứ tự bạn muốn.
- Lật ba lá trên cùng, đặt từ trái sang phải.
Ba cách đặt tên ô, chọn một
- Quá khứ · Hiện tại · Tương lai: hợp khi muốn thấy chuyển động của cả câu chuyện.
- Tình hình · Thứ đang cản · Hướng đi: hợp khi đang mắc kẹt. Đây là kiểu dùng được nhiều nhất cho người mới.
- Phía bạn · Phía người kia · Khoảng ở giữa: hợp cho chuyện hai người.
Đặt tên ô TRƯỚC khi lật bài. Đặt sau là bạn đang uốn cái tên cho vừa lá vừa lật ra, và lúc đó quẻ chỉ còn nói lại thứ bạn đã nghĩ sẵn.
6. Đọc ba lá thành một mạch
Đây là chỗ ngăn cách giữa "tra nghĩa lá" và "đọc bài". Người mới đọc ba lá thành ba đoạn rời: lá một nghĩa này, lá hai nghĩa kia, lá ba nghĩa nọ. Ghép lại chẳng thành câu chuyện nào.
Bốn bước, làm theo đúng thứ tự:
Bước 1. Nhìn cả ba lá cùng lúc, trước khi đọc lá nào
Ba lá cùng chất không? Nhiều Kiếm là chuyện đang nằm ở đầu chứ không ở lòng. Nhiều Ẩn Chính là chuyện lớn hơn bạn tưởng. Toàn lá ngược là mọi thứ đang bị chặn ở đâu đó.
Bước 2. Tìm cái lặp lại trong tranh
Hai lá cùng có nước? Cùng có người quay lưng? Cùng có bàn tay đang giữ chặt một vật? Chi tiết lặp lại chính là mạch của quẻ. Đó là thứ bộ bài đang nhấn mạnh. Không sách tra nghĩa nào ghi nó cả. Bạn phải tự nhìn ra.
Bước 3. Chọn một lá làm trục
Lá nào nặng nhất, nói to nhất? Đọc kỹ lá đó trước, rồi đọc hai lá kia trong quan hệ với nó: chúng đang phụ hoạ hay đang cãi lại?
Bước 4. Nói ra một câu duy nhất
Nếu phải tóm cả quẻ thành một câu cho người đang hỏi, câu đó là gì? Nói được câu đó thì bạn đã đọc xong. Không nói được thì bạn mới tra nghĩa xong thôi.
Đây là phép tự kiểm nghiêm nhất, và bạn làm được một mình: bài đọc của bạn có thể sai không? Nếu nó đúng với bất kỳ ai trong bất kỳ hoàn cảnh nào, kiểu "bạn đang ở giai đoạn chuyển giao" hay "hãy tin vào trực giác", thì nó chưa nói gì cả. Bài đọc tốt là bài đủ cụ thể để người nghe cãi lại được: "không, không phải vậy".
7. Bảy lỗi người mới hay mắc
- Rút lại tới khi ra lá đẹp. Lỗi phổ biến nhất, và nó giết luôn ý nghĩa của việc rút bài. Rút tới khi vừa ý nghĩa là bạn đã biết câu trả lời rồi. Thứ bạn đang tìm là một lời đồng ý, không phải một góc nhìn.
- Tra nghĩa từng lá rồi đọc to lên. Ba mẩu rời không phải một bài đọc. Xem lại bài 6.
- Bỏ qua bức tranh. Nghĩa trong sách là bản tóm tắt; tranh mới là bản gốc. Chi tiết cụ thể trong tranh là thứ neo bài đọc vào chuyện thật, và cũng là thứ phân biệt một bài đọc thật với mấy câu nói đúng với ai cũng được.
- Đặt tên ô sau khi lật bài. Uốn cái khung cho vừa lá là tự lừa mình.
- Hỏi ngày tháng. Bộ bài không có lịch. Đổi thành "cái gì cần xong trước thì chuyện này mới chạy" thì có câu trả lời dùng được.
- Đọc bệnh, đọc chuyện pháp lý, đọc chuyện đầu tư. Ba vùng này cần người có chuyên môn thật. Lá bài đọc được cách bạn đang đối diện với chúng, không đọc được bản thân sự việc.
- Đọc cho mình lúc đang rối nhất. Lúc đó bạn sẽ thấy đúng cái bạn sợ trong mọi lá. Ghi câu hỏi lại, để mai rút.
8. Ba mươi ngày tới làm gì
Đọc xong tám bài không làm bạn đọc được bài. Thứ làm được điều đó là gặp lại từng lá đủ nhiều lần, trong đủ nhiều hoàn cảnh.
Một lịch cụ thể, mỗi ngày chừng năm phút:
- Sáng: rút một lá. Không hỏi gì cả. Chỉ nhìn tranh, đọc nghĩa, rồi đoán xem hôm nay nó sẽ ứng vào đâu.
- Tối: ghi lại. Lá đó có ứng không, ứng vào chuyện gì. Đây là bước bị bỏ nhiều nhất, mà cũng là bước dạy nhiều nhất. Nó bắt bạn đối chiếu điều mình đoán với điều đã xảy ra thật.
- Cuối tuần: một quẻ ba lá cho chuyện bạn đang thật sự nghĩ nhiều.
Sau ba mươi ngày, bạn sẽ gặp lại kha khá lá lần thứ hai, thứ ba. Lần thứ ba mới là lần bắt đầu hiểu. Vì lúc đó bạn đã có ba hoàn cảnh khác nhau để so.
Cả hai đều miễn phí. Nhật ký lưu ngay trong máy bạn, không gửi đi đâu.
Đạo đức của người đọc bài
Phần này không phải bài giảng về luân lý. Nó là bốn ranh giới mà một người đọc bài tử tế không bước qua, và một việc phải làm được. Bạn cần qua năm câu hỏi ở cuối để lên Cấp I.
Được làm gì
Được đọc thẳng. Lá nói «lời không đi cùng việc làm» thì nói đúng như vậy, không rào «chỉ là góc nhìn của bạn». Được chốt một điều cụ thể để khách để ý trong bảy ngày, nếu điều đó đọc ra từ một lá có thật trên bàn. Một bài đọc không dám nói gì thì khách không cần tới bạn.
Bốn ranh giới
- Không thay chuyên môn. Không gọi tên bệnh, không khuyên bỏ thuốc, không phán vụ kiện thắng thua, không bảo mua cổ phiếu nào. Ở mấy chỗ đó, câu trả lời thẳng là: «cái này lá bài không quyết được», rồi chỉ sang bác sĩ, luật sư, người có chuyên môn, rồi quay lại đọc phần quẻ có nói được.
- Không dán nhãn tính cách. «Nhà Ảo Thuật ngược: lời nói đang không đi cùng việc làm» là đọc lá. «Anh ta là loại lăng nhăng» thì không lá nào mang nghĩa đó. Đó là một bản án lên một người có thật, không có mặt để nói lại.
- Không hẹn ngày giờ trần. «Tháng sau anh ấy quay lại» là bịa. Lá không có lịch. Muốn nói thời gian thì nói dạng điều kiện và nêu lá làm căn cứ.
- Không tiếp tục khi khách đang trong khủng hoảng. Đây là ranh giới nặng nhất, nói riêng ở dưới.
Việc phải làm được: nhận ra lúc cần dừng
Có người tới xem bài không phải vì tò mò. Họ đang tuyệt vọng, và câu hỏi của họ lộ ra điều đó: «em không muốn tồn tại nữa», «sống thế này để làm gì». Lúc đó không rút lá nào cả. Không đọc. Nói với họ bằng giọng người thật, ngắn, ấm, và hướng họ tới một người thật: một người họ tin, hoặc một đường dây hỗ trợ. Người đang nói tới chuyện tự làm hại mình mà nhận một lời tiên đoán là chuyện không liên quan gì tới tarot nữa.
Phân vân giữa «buồn nhiều» và «nguy hiểm» thì chọn nguy hiểm. Chặn nhầm một người đang buồn, họ mất một bài đọc. Bỏ sót một người đang nguy hiểm, mất nhiều hơn thế.
Giữ kín và tôn trọng quyền tự quyết
Chuyện khách kể là của khách. Không kể lại, không đăng lên, kể cả khi đã đổi tên. Và bài đọc không ra lệnh: nó cho thấy, rồi khách tự quyết. «Nên chia tay» là câu của bạn; «lá cho thấy chỗ này đang mòn, và chỉ bạn biết còn muốn giữ không» mới là câu của người đọc bài.
Năm câu để lên Cấp I
Chấm ngay trong máy, không gửi đi đâu. Đúng từ bốn câu là qua.
Thẻ nhớ 78 lá
Hiểu nghĩa là một việc. Nhìn ra lá nào là lá nào lại là việc khác, và nó chỉ đến bằng cách gặp đi gặp lại. Năm cách tập, chung một tiến độ.
Lá bạn đoán đúng hai lần liền thì coi như thuộc, và lâu sau mới gặp lại. Lá đoán sai thì gặp lại ngay. Tiến độ lưu trong máy bạn, không gửi đi đâu, không cần tài khoản.
Hôm nay ôn hết phần tới hẹn rồi. Nghỉ giữa hai lần gặp mới là chỗ trí nhớ bám lại, nên mai quay lại là vừa.